Thời gian trận đấu bóng đá không bao giờ chỉ đơn giản là 90 phút trên đồng hồ. Đối với anh em thực sự sống chết với từng pha bóng, nó là một khái niệm co giãn, bị bẻ cong bởi những phút bù giờ đầy kịch tính, những lần check VAR nín thở, và cả những hiệp phụ cân não có thể kéo dài cả thanh xuân. Quên đi con số 90 tròn trĩnh, thực tế một trận cầu đỉnh cao bây giờ dễ dàng ngốn của chúng ta hơn 100 phút cảm xúc.
Quy tắc 90 phút: Nền tảng không thể phá vỡ
Dù có bao nhiêu thay đổi, con số 90 phút vẫn là xương sống của một trận đấu bóng đá chuyên nghiệp. Nó không phải là một con số ngẫu nhiên mà là một tiêu chuẩn đã được định hình và chứng minh hiệu quả qua hàng trăm năm.
Nguồn gốc từ luật 7 của IFAB
Luật lệ chính thức được quy định bởi IFAB (International Football Association Board). Luật số 7 ghi rõ: một trận đấu gồm hai hiệp, mỗi hiệp 45 phút. Đây là quy tắc bất di bất dịch cho các giải đấu chuyên nghiệp, từ Ngoại hạng Anh cho đến World Cup.
Con số này được cho là đủ để đảm bảo thể lực cho cầu thủ cống hiến ở cường độ cao, đồng thời đủ dài để các toan tính chiến thuật được triển khai.
Hiệp 1 và Hiệp 2: Sự phân chia chiến thuật
Hai hiệp đấu 45 phút không chỉ để cầu thủ nghỉ ngơi. Nó là hai thế trận hoàn toàn khác biệt. Hiệp 1 thường là lúc thăm dò, pressing và tìm ra điểm yếu của đối thủ.
Hiệp 2, sau khi đã có những chỉ đạo từ huấn luyện viên, là lúc bung sức, thay đổi nhân sự và chiến thuật để giải quyết trận đấu. Nhiều trận cầu kinh điển được định đoạt chỉ trong 45 phút của hiệp hai.
Nghỉ giữa hiệp: 15 phút vàng ngọc
15 phút nghỉ giữa giờ không chỉ để cầu thủ uống nước và hồi phục. Đây là khoảng thời gian quan trọng nhất cho ban huấn luyện. Họ phân tích băng hình, chỉ ra sai lầm, và đưa ra những điều chỉnh chiến thuật mang tính bước ngoặt.
Với anh em xem bóng đá, đây cũng là lúc lướt mạng xã hội, đọc bình luận và “gáy” với bạn bè.
“Thời gian chết” và Nghệ thuật bù giờ
Đây mới là phần làm nên sự kịch tính của bóng đá hiện đại. Bù giờ, hay “injury time”, không phải là thời gian được cộng thêm một cách cảm tính.
Bù giờ không phải là “thêm giờ”
Cần phân biệt rõ: Bù giờ (stoppage time) là để bù lại thời gian bóng chết trong 90 phút chính thức. Hiệp phụ (extra time) là hai hiệp 15 phút được đá thêm khi trận đấu có tỷ số hòa ở các vòng knock-out.
Các yếu tố chính để tính bù giờ
Trọng tài thứ tư sẽ tính toán thời gian bù giờ dựa trên các yếu tố sau:
- Thay người (mỗi lần khoảng 30 giây).
- Cầu thủ chấn thương và cần chăm sóc y tế.
- Các tình huống câu giờ rõ ràng (thủ môn giữ bóng lâu, cầu thủ nằm sân).
- Check VAR (đây là yếu tố làm tăng thời gian bù giờ nhiều nhất gần đây).
- Các tình huống ăn mừng bàn thắng kéo dài.
Tại sao bù giờ World Cup 2022 lại lâu đến vậy?
Anh em chắc còn nhớ những trận đấu tại World Cup 2022 có bù giờ lên đến 10-14 phút. Đây là chỉ đạo trực tiếp từ FIFA nhằm chống lại nạn câu giờ và đảm bảo thời gian bóng lăn thực tế (effective playing time) nhiều nhất có thể. Một ý tưởng hay, nhưng đôi khi nó làm trận đấu kéo dài lê thê.
Tranh cãi xung quanh “Fergie Time”
Khái niệm “Fergie Time” ra đời khi Manchester United dưới thời Sir Alex Ferguson thường xuyên ghi bàn vào những phút bù giờ “rất dài” tại Old Trafford. Dù có phần thiên kiến, nó cho thấy thời gian bù giờ đôi khi vẫn mang tính chủ quan của trọng tài và tạo ra rất nhiều tranh cãi.
Khi 90 phút là không đủ: Hiệp phụ và Penalty
Ở các trận đấu loại trực tiếp như vòng knock-out C1 hay World Cup, nếu hai đội hòa sau 90 phút, cuộc chơi sẽ bước vào một giai đoạn tàn khốc hơn.
Điều kiện áp dụng hiệp phụ
Hiệp phụ chỉ được áp dụng trong các trận đấu bắt buộc phải tìm ra người thắng cuộc. Các trận đấu ở vòng bảng giải VĐQG như Ngoại hạng Anh hay La Liga sẽ kết thúc với tỷ số hòa sau 90 phút.
30 phút cân não và tàn dư của Bàn thắng vàng/bạc
Hai hiệp phụ, mỗi hiệp 15 phút, là cuộc chiến thực sự về thể lực và ý chí. Luật “Bàn thắng vàng” (đội nào ghi bàn trước sẽ thắng ngay lập tức) đã bị khai tử vì quá nghiệt ngã. “Bàn thắng bạc” cũng có số phận tương tự. Giờ đây, hai đội sẽ đá trọn vẹn 30 phút.
Loạt sút luân lưu: Cân bằng hay may rủi?
Nếu vẫn hòa sau 120 phút, loạt penalty cân não sẽ quyết định tất cả. Cá nhân tôi không tin penalty hoàn toàn là may rủi. Nó là sự kết hợp giữa kỹ năng, tâm lý thép và một chút may mắn. Áp lực trên chấm 11m là thứ không một buổi tập nào có thể mô phỏng được.
VAR và tác động lên đồng hồ thi đấu
Công nghệ Video Assistant Referee (VAR) ra đời để mang lại sự công bằng, nhưng nó cũng là “kẻ cắp thời gian” lớn nhất của bóng đá hiện đại.
VAR “đóng băng” trận đấu
Mỗi lần trọng tài chính chạy ra ngoài đường biên xem lại màn hình, trận đấu bị “đóng băng” hoàn toàn. Nhịp độ và cảm xúc của cầu thủ lẫn người hâm mộ đều bị ảnh hưởng.
Một pha check VAR có thể mất từ 2-5 phút, thậm chí lâu hơn. Thời gian này tất nhiên sẽ được cộng vào giờ bù, làm tổng thời lượng trận đấu ngày càng dài ra.
Cá nhân tôi thấy: VAR cần cải thiện tốc độ
Dù không thể phủ nhận lợi ích của VAR, nhưng quy trình hiện tại quá chậm. Theo kinh nghiệm của tôi, việc chờ đợi một quyết định từ VAR đôi khi còn hồi hộp hơn cả một pha đối mặt, nhưng nó cũng giết chết sự sôi động của trận đấu. Hi vọng trong tương lai công nghệ bán tự động sẽ giúp rút ngắn thời gian này.
Những trường hợp đặc biệt về thời gian
Không phải trận bóng đá nào cũng tuân theo quy tắc 90 phút một cách cứng nhắc. Có những ngoại lệ đáng chú ý.
Bóng đá trẻ và giao hữu
Các giải đấu cho lứa tuổi trẻ (U15, U17) thường có thời gian thi đấu ngắn hơn, có thể là 80 phút (2 hiệp 40 phút) để phù hợp với thể trạng của các cầu thủ. Các trận giao hữu đôi khi cũng không có hiệp phụ mà đi thẳng vào loạt sút luân lưu nếu hòa.
Tạm hoãn trận đấu vì thời tiết, sự cố
Một trận đấu có thể bị tạm dừng hoặc hoãn lại do thời tiết quá xấu (bão tuyết, sấm sét) hoặc các sự cố an ninh. Thời gian tạm dừng này không được tính vào thời gian thi đấu.
Luật 5 quyền thay người và ảnh hưởng
Kể từ sau đại dịch, Luật 5 quyền thay người đã được áp dụng rộng rãi. Nhiều lần thay người hơn đồng nghĩa với việc trận đấu bị gián đoạn nhiều hơn, và hệ quả là thời gian bù giờ cũng nhiều hơn trước.
Kết luận
Vậy, thời gian trận đấu bóng đá thực sự kéo dài bao lâu? Câu trả lời là không có con số chính xác. Nó bắt đầu với 90 phút, nhưng được định hình bởi những phút bù giờ căng thẳng, những quyết định của VAR, và có thể kéo dài đến 120 phút với hiệp phụ và loạt sút luân lưu. Sự khó đoán về mặt thời gian này, trớ trêu thay, lại chính là một phần tạo nên sự hấp dẫn và kịch tính không thể cưỡng lại của môn thể thao vua.